MariaDB Fiziksel Yedekleme Rehberi: Mariabackup ile Güvenli Yedek Alma

Son Güncelleme: Ağustos 2026

MariaDB fiziksel yedekleme, yoğun trafikli web siteleri, e-ticaret projeleri ve kurumsal uygulamalar için veritabanı sürekliliğini korumanın en etkili yollarından biridir. Bu rehberde Mariabackup kullanarak Linux sunucularda güvenli, tutarlı ve geri yüklenebilir veritabanı yedekleri almayı adım adım inceleyeceğiz.

Mantıksal yedekleme araçları küçük veritabanlarında yeterli olabilir; ancak büyük hacimli sistemlerde fiziksel yedekleme, daha hızlı yedek alma ve daha kısa geri dönüş süresi sağlar. Özellikle VPS, VDS, bulut sunucu ve kiralık sunucu altyapılarında çalışan MariaDB servisleri için doğru yedekleme stratejisi, veri kaybı riskini ciddi şekilde azaltır.

İçindekiler

• MariaDB Fiziksel Yedekleme Nedir?
• Mariabackup Nedir?
• Yedekleme Yöntemleri Karşılaştırması
• Kurulum Öncesi Hazırlık
• Mariabackup Kurulumu
• Tam Yedek Alma
• Artımlı Yedekleme
• Yedek Geri Yükleme
• Otomasyon ve Zamanlama
• Güvenlik ve En İyi Uygulamalar
• Pratik Kullanım Senaryoları
• Sıkça Sorulan Sorular
• Sonuç

MariaDB Fiziksel Yedekleme Nedir?

MariaDB fiziksel yedekleme, veritabanı dosyalarının, tablo alanlarının, günlük dosyalarının ve ilgili veri dizinlerinin dosya sistemi seviyesinde kopyalanması işlemidir. Bu yöntemde veriler SQL ifadeleri olarak dışa aktarılmaz; bunun yerine MariaDB'nin kullandığı gerçek veri dosyaları yedeklenir.

Fiziksel yedekleme, özellikle büyük veritabanlarında önemli avantajlar sunar. Örneğin 200 GB boyutundaki bir e-ticaret veritabanını mysqldump ile dışa aktarmak saatler sürebilirken, fiziksel yedekleme daha kısa sürede tamamlanabilir. Ayrıca geri yükleme sırasında tek tek SQL komutlarının yeniden çalıştırılması gerekmediği için RTO yani kurtarma süresi hedefi daha düşük tutulabilir.

Mantıksal ve Fiziksel Yedekleme Farkı

Mantıksal yedekleme, veritabanının tablo yapısını ve verilerini SQL komutları şeklinde dışa aktarır. mysqldump ve mariadb-dump bu kategoriye girer. Fiziksel yedekleme ise veri dosyalarını doğrudan kopyalar. Bu yaklaşım daha performanslıdır ancak aynı veritabanı motoru, uyumlu sürüm ve doğru geri yükleme adımları gerektirir.

Küçük projelerde mantıksal yedekleme pratik olabilir. Ancak yüksek trafiğe sahip haber siteleri, pazaryeri platformları, muhasebe uygulamaları, ERP sistemleri ve SaaS projeleri için fiziksel yedekleme çok daha ölçeklenebilir bir çözümdür.

Mariabackup Nedir?

Mariabackup, MariaDB için geliştirilmiş fiziksel yedekleme aracıdır. InnoDB, Aria ve MyISAM gibi depolama motorlarıyla çalışan veritabanlarında tutarlı yedekler alınmasına yardımcı olur. Özellikle InnoDB tabanlı sistemlerde, servis tamamen kapatılmadan sıcak yedekleme yapılabilmesi büyük avantaj sağlar.

Burada geçen sıcak yedekleme, veritabanı çalışmaya devam ederken yedek alınması anlamına gelir. Bu sayede web siteniz, API servisiniz veya arka plan uygulamanız hizmet vermeye devam ederken yedekleme işlemi yürütülebilir. Yine de yoğun yazma işlemi olan sistemlerde kaynak kullanımı dikkatle izlenmelidir.

Mariabackup Ne Zaman Kullanılmalı?

• Büyük veritabanları: Onlarca veya yüzlerce GB boyutundaki MariaDB veritabanları için fiziksel yedekleme daha uygundur.
• Düşük kesinti hedefi: Geri yükleme süresinin kısa olması gereken projelerde tercih edilir.
• Yoğun yazma trafiği: Sipariş, ödeme, log, oturum ve işlem kayıtları yoğun olan sistemlerde tutarlı yedekleme sağlar.
• Artımlı yedek ihtiyacı: Her seferinde tam yedek almak yerine sadece değişen verileri yedeklemek isteyen sistemlerde kullanılabilir.

Yedekleme Yöntemleri Karşılaştırması

MariaDB yedekleme stratejisi belirlenirken yalnızca aracın adı değil, veritabanı boyutu, geri yükleme hedefi, disk kapasitesi, ağ bağlantısı, şifreleme ihtiyacı ve saklama süresi de hesaba katılmalıdır. Aşağıdaki tablo temel yöntemleri karşılaştırır.

En sağlıklı yaklaşım genellikle tek bir yönteme bağlı kalmak yerine hibrit bir yapı kurmaktır. Örneğin haftalık tam Mariabackup yedeği, günlük artımlı yedek, ayrıca kritik tablolar için periyodik mantıksal dışa aktarma birlikte kullanılabilir.

Kurulum Öncesi Hazırlık

Mariabackup kullanmadan önce sunucu ortamının doğru hazırlanması gerekir. Yedekleme, yalnızca komut çalıştırmaktan ibaret değildir; disk alanı, kullanıcı yetkileri, veritabanı sürümü ve geri yükleme planı birlikte düşünülmelidir.

Disk Alanı Kontrolü

Yedek alınacak dizinde veritabanı boyutundan daha fazla boş alan bulunmalıdır. Sıkıştırma kullanılsa bile geçici dosyalar, günlükler ve artımlı yedek zinciri için ek kapasite bırakılmalıdır.

df -h
sudo du -sh /var/lib/mysql
sudo du -sh /backup

Burada /var/lib/mysql genellikle MariaDB veri dizinidir. Ancak bazı sistemlerde datadir farklı bir konuma taşınmış olabilir. Doğru dizini görmek için aşağıdaki komut kullanılabilir.

mysql -u root -p -e "SHOW VARIABLES LIKE 'datadir';"

Yedekleme Kullanıcısı Oluşturma

Yedekleme işlemleri için doğrudan root hesabı yerine sınırlı yetkilere sahip ayrı bir kullanıcı oluşturmak güvenlik açısından daha doğrudur. Aşağıdaki örnek kullanıcı adı olarak backupuser kullanır.

CREATE USER 'backupuser'@'localhost' IDENTIFIED BY 'GucluBirParolaDegistirin';
GRANT RELOAD, PROCESS, LOCK TABLES, BINLOG MONITOR ON *.* TO 'backupuser'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;

Yetkiler MariaDB sürümüne göre değişiklik gösterebilir. Bazı ortamlarda ek olarak REPLICATION CLIENT veya belirli tablo okuma izinleri gerekebilir. Üretim ortamına geçmeden önce test sunucusunda deneme yapılmalıdır.

Mariabackup Kurulumu

Mariabackup genellikle MariaDB paketleriyle birlikte veya dağıtım deposu üzerinden kurulabilir. Kurulum yöntemi kullanılan Linux dağıtımına göre değişir. Aşağıdaki örnekler Ubuntu ve Debian tabanlı sistemler için genel bir başlangıç sağlar.

Ubuntu ve Debian Üzerinde Kurulum

sudo apt update
sudo apt install mariadb-backup -y
mariabackup --version

RHEL, AlmaLinux ve Rocky Linux Üzerinde Kurulum

sudo dnf install MariaDB-backup -y
mariabackup --version

Kurulumdan sonra mariabackup --version çıktısı kontrol edilmelidir. MariaDB sunucu sürümü ile Mariabackup sürümünün uyumlu olması önemlidir. Uyumlu olmayan sürümler, yedek alma veya geri yükleme sırasında beklenmeyen hatalara neden olabilir.

Yedek Dizini Oluşturma

Yedekleri sistem diskinden ayrı bir diskte veya uzak yedekleme alanında tutmak daha güvenlidir. Aynı diskte tutulan yedekler, disk arızası durumunda asıl veriyle birlikte kaybedilebilir.

sudo mkdir -p /backup/mariadb/full
sudo mkdir -p /backup/mariadb/incremental
sudo chown -R mysql:mysql /backup/mariadb
sudo chmod 750 /backup/mariadb

Tam Yedek Alma

Tam yedek, veritabanının belirli bir andaki eksiksiz kopyasıdır. Artımlı yedekleme yapılacaksa zincirin başlangıç noktası tam yedektir. Bu nedenle tam yedeklerin düzenli alınması ve geri yüklenebilir olduğunun test edilmesi gerekir.

Temel Tam Yedek Komutu

sudo mariabackup --backup \
  --target-dir=/backup/mariadb/full/$(date +%F) \
  --user=backupuser \
  --password='GucluBirParolaDegistirin'

Komut tamamlandıktan sonra hedef dizinde veritabanı dosyaları ve yedekleme meta bilgileri oluşur. Ancak fiziksel yedeğin geri yüklenebilir hale gelmesi için prepare yani hazırlama işlemi yapılmalıdır.

Yedeği Hazırlama

sudo mariabackup --prepare \
  --target-dir=/backup/mariadb/full/2026-08-04

--prepare aşaması, InnoDB günlük kayıtlarını uygular ve yedeği tutarlı duruma getirir. Hazırlanmamış bir fiziksel yedek doğrudan veri dizinine kopyalanmamalıdır.

Sıkıştırılmış Yedek Alma

Disk alanı sınırlıysa yedek dizini sonradan arşivlenebilir. Büyük yedeklerde sıkıştırma işlemine başlamadan önce CPU kullanımı ve yedekleme penceresi dikkate alınmalıdır.

sudo tar -czf /backup/mariadb/full-2026-08-04.tar.gz -C /backup/mariadb/full 2026-08-04

Arşiv dosyası oluşturulduktan sonra bütünlük kontrolü yapılması önerilir.

tar -tzf /backup/mariadb/full-2026-08-04.tar.gz > /dev/null

Artımlı Yedekleme

Artımlı yedekleme, son tam yedekten veya son artımlı yedekten sonra değişen veri bloklarının kaydedilmesidir. Bu yöntem disk alanından tasarruf sağlar ve yedekleme süresini kısaltır. Ancak geri yükleme sırasında zincirdeki tüm parçaların doğru sırayla uygulanması gerekir.

İlk Artımlı Yedeği Alma

sudo mariabackup --backup \
  --target-dir=/backup/mariadb/incremental/2026-08-05 \
  --incremental-basedir=/backup/mariadb/full/2026-08-04 \
  --user=backupuser \
  --password='GucluBirParolaDegistirin'

Sonraki Artımlı Yedeği Alma

sudo mariabackup --backup \
  --target-dir=/backup/mariadb/incremental/2026-08-06 \
  --incremental-basedir=/backup/mariadb/incremental/2026-08-05 \
  --user=backupuser \
  --password='GucluBirParolaDegistirin'

Artımlı yedeklerde en sık yapılan hata, zincirdeki bir parçanın silinmesi veya yanlış sırayla uygulanmasıdır. Bu nedenle klasör isimlerinde tarih standardı kullanılmalı ve saklama politikası otomasyonla yönetilmelidir.

Artımlı Yedekleri Hazırlama Mantığı

Geri yükleme öncesinde önce tam yedek, ardından artımlı yedekler sırasıyla hazırlanır. Bu işlem, değişikliklerin tam yedeğe uygulanmasını sağlar. Zincirin bozulmaması için her adımda komut çıktısı kontrol edilmelidir.

sudo mariabackup --prepare \
  --apply-log-only \
  --target-dir=/backup/mariadb/full/2026-08-04

sudo mariabackup --prepare \
  --apply-log-only \
  --target-dir=/backup/mariadb/full/2026-08-04 \
  --incremental-dir=/backup/mariadb/incremental/2026-08-05

sudo mariabackup --prepare \
  --target-dir=/backup/mariadb/full/2026-08-04 \
  --incremental-dir=/backup/mariadb/incremental/2026-08-06

Yedek Geri Yükleme

Yedekleme stratejisinin başarısı, yalnızca yedek almakla değil, gerektiğinde yedeği sorunsuz geri yükleyebilmekle ölçülür. Bu nedenle geri yükleme adımları mutlaka test ortamında uygulanmalıdır. Test edilmeyen yedek, güvenilir yedek değildir.

MariaDB Servisini Durdurma

Fiziksel geri yükleme yapılırken MariaDB servisi durdurulmalıdır. Aksi halde veri dizininde açık dosyalar ve çalışan işlemler nedeniyle tutarsızlık oluşabilir.

sudo systemctl stop mariadb
sudo systemctl status mariadb

Mevcut Veri Dizinini Yedekleme

Geri yükleme öncesinde mevcut veri dizini tamamen silinmeden önce ayrı bir konuma taşınmalıdır. Böylece işlem sırasında hata alınırsa geri dönüş şansı korunur.

sudo mv /var/lib/mysql /var/lib/mysql.before-restore-$(date +%F)
sudo mkdir /var/lib/mysql

Yedeği Veri Dizinine Kopyalama

sudo mariabackup --copy-back \
  --target-dir=/backup/mariadb/full/2026-08-04

Sahiplik ve İzinleri Düzeltme

sudo chown -R mysql:mysql /var/lib/mysql
sudo chmod 750 /var/lib/mysql
sudo systemctl start mariadb

Servis başladıktan sonra hata günlükleri kontrol edilmelidir. Ayrıca uygulamanın veritabanına bağlanabildiği, tabloların okunabildiği ve kritik kayıtların bulunduğu doğrulanmalıdır.

sudo journalctl -u mariadb -n 100 --no-pager
mysql -u root -p -e "SHOW DATABASES;"

Otomasyon ve Zamanlama

Manuel yedekleme, unutulma ve insan hatası riskini artırır. Bu nedenle üretim sunucularında yedekleme işlemleri otomatikleştirilmelidir. Linux sistemlerde en yaygın yöntem cron ile zamanlanmış görev oluşturmaktır.

Basit Tam Yedek Scripti

sudo nano /usr/local/sbin/mariadb-full-backup.sh

#!/bin/bash
set -e

BACKUP_ROOT="/backup/mariadb/full"
DATE="$(date +%F)"
TARGET="$BACKUP_ROOT/$DATE"
USER="backupuser"
PASS="GucluBirParolaDegistirin"

mkdir -p "$TARGET"

mariabackup --backup \
  --target-dir="$TARGET" \
  --user="$USER" \
  --password="$PASS"

mariabackup --prepare \
  --target-dir="$TARGET"

tar -czf "$BACKUP_ROOT/mariadb-full-$DATE.tar.gz" -C "$BACKUP_ROOT" "$DATE"

echo "MariaDB tam yedek tamamlandı: $TARGET"

Script çalıştırılabilir hale getirilmelidir.

sudo chmod 700 /usr/local/sbin/mariadb-full-backup.sh

Cron ile Zamanlama

Aşağıdaki örnekte her pazar gecesi saat 02:30'da tam yedek alınır.

sudo crontab -e

30 2 * * 0 /usr/local/sbin/mariadb-full-backup.sh >> /var/log/mariadb-backup.log 2>&1

Otomasyon kurulduktan sonra ilk çalıştırma manuel yapılmalı, log dosyası incelenmeli ve yedek dizininde beklenen dosyaların oluştuğu doğrulanmalıdır.

Güvenlik ve En İyi Uygulamalar

Veritabanı yedekleri çoğu zaman canlı verinin birebir kopyasını içerir. Bu nedenle yedek dosyalarının korunması, asıl veritabanının korunması kadar önemlidir. Müşteri bilgileri, ödeme kayıtları, oturum verileri, e-posta adresleri ve işlem geçmişi gibi hassas veriler yedeklerde de bulunabilir.

• Ayrı disk kullanın: Yedekleri mümkünse veritabanı diski dışında farklı bir disk, depolama alanı veya yedekleme hizmetinde saklayın.
• Şifreleme uygulayın: Yedek arşivlerini aktarım ve saklama sırasında şifreleyin. Özellikle uzak lokasyona gönderilen dosyalarda bu kritik öneme sahiptir.
• Yetkileri sınırlandırın: Yedek dizinine yalnızca gerekli sistem kullanıcıları erişebilmelidir.
• Geri yükleme testi yapın: Aylık veya haftalık olarak test sunucusunda geri yükleme provası gerçekleştirin.
• Saklama politikası belirleyin: Günlük, haftalık ve aylık yedeklerin ne kadar süre tutulacağını önceden planlayın.
• Logları izleyin: Başarısız yedekleme işlemleri için alarm veya bildirim mekanizması kurun.

Yedek Dosyasını Şifreleme Örneği

Aşağıdaki örnek gpg ile simetrik şifreleme yapar. Parola güvenli bir parola kasasında saklanmalıdır.

gpg -c /backup/mariadb/full/mariadb-full-2026-08-04.tar.gz

Şifreli dosya oluştuğunda düz arşivin silinip silinmeyeceği kurum politikasına göre belirlenmelidir. Silme işlemi yapılmadan önce şifreli dosyanın açılabilir olduğu test edilmelidir.

gpg -d /backup/mariadb/full/mariadb-full-2026-08-04.tar.gz.gpg > /tmp/test-restore.tar.gz

Uzak Sunucuya Aktarım

Yedeklerin aynı fiziksel sunucuda kalması risklidir. Disk arızası, yanlış silme, fidye yazılımı veya veri merkezi kaynaklı sorunlarda uzak kopya hayat kurtarır.

rsync -avz --progress \
  /backup/mariadb/full/mariadb-full-2026-08-04.tar.gz.gpg \
  backupuser@backup.example.local:/data/mariadb/

Uzak aktarım için SSH anahtarları, IP kısıtlaması ve salt yedekleme amacıyla oluşturulmuş sınırlı kullanıcı hesapları tercih edilmelidir.

Pratik Kullanım Senaryoları

Mariabackup yalnızca teknik bir araç değil, gerçek iş sürekliliği planının önemli bir parçasıdır. Aşağıdaki senaryolar, farklı ölçeklerde nasıl uygulanabileceğini gösterir.

E-Ticaret Sitesi

Bir e-ticaret sitesinde siparişler, stok hareketleri, kullanıcı adresleri ve ödeme durumları sürekli değişir. Bu tür sistemlerde günlük tam yedek yeterli olmayabilir. Haftalık tam yedek, saatlik artımlı yedek ve işlem günlüklerinin korunması daha doğru bir strateji sunar. Böylece olası arızada veri kaybı süresi minimuma indirilebilir.

SaaS Uygulaması

Çok kiracılı SaaS sistemlerinde her müşterinin verisi aynı veritabanı sunucusunda bulunabilir. Bu durumda yedekleme yalnızca teknik değil, aynı zamanda operasyonel bir sorumluluktur. Fiziksel yedek hızlı geri dönüş sağlar; ancak müşteri bazlı geri dönüş gerekiyorsa ek olarak mantıksal yedekler de planlanmalıdır.

Ajans ve Bayi Hosting Ortamları

Ajanslar ve bayi hosting sağlayıcıları birden fazla müşterinin web sitesini aynı altyapıda barındırabilir. MariaDB yedeği alınırken hem tam sunucu geri dönüşü hem de tek müşteri veritabanı geri dönüşü düşünülmelidir. Corelux Linux Bayi Hosting hizmeti gibi çözümler kullanan yapılarda düzenli yedekleme politikası müşteri memnuniyetini doğrudan etkiler.

VPS ve VDS Altyapıları

Kendi veritabanı servislerini yöneten kullanıcılar için Sanal Sunucu altyapısı esneklik sağlar. Ancak bu esneklik, yedekleme sorumluluğunu da beraberinde getirir. Veritabanı aynı sunucuda çalışıyorsa yedeklerin mutlaka farklı bir lokasyona aktarılması önerilir.

Kritik Kurumsal Sistemler

ERP, CRM, muhasebe veya raporlama sistemleri için geri yükleme süresi ve veri kaybı toleransı net şekilde tanımlanmalıdır. Bu tür sistemlerde Corelux Kiralık Sunucu veya Bulut Sunucu altyapıları üzerinde ayrı veritabanı, ayrı yedekleme ve ayrı test ortamı tasarlamak daha profesyonel bir yaklaşımdır.

Yedekleme Hizmeti Kullanımı

Kurum içi yedekleme scriptleri faydalı olsa da, kritik projelerde yönetilen yedekleme hizmeti kullanmak operasyonel yükü azaltır. Corelux Yedekleme Hizmeti, verilerin düzenli olarak korunması ve ihtiyaç halinde geri dönüş süreçlerinin planlanması için değerlendirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

MariaDB fiziksel yedekleme, büyük ve kritik veritabanlarında hızlı, tutarlı ve güvenilir geri dönüş sağlayan güçlü bir yaklaşımdır. Mariabackup ile tam yedek, artımlı yedek, hazırlama ve geri yükleme süreçleri doğru planlandığında veri kaybı riski önemli ölçüde azaltılır.

Başarılı bir yedekleme stratejisi için yalnızca komutları çalıştırmak yeterli değildir. Disk alanı planlaması, yedekleme kullanıcısı, şifreleme, uzak kopya, otomasyon, log takibi ve düzenli geri yükleme testleri birlikte ele alınmalıdır. Özellikle Türkiye VDS Sunucu, Türkiye VPS Sunucu veya kurumsal kiralık sunucu altyapılarında çalışan projelerde yedekleme politikası iş sürekliliğinin temel parçasıdır.

Corelux altyapı çözümleri ve Yedekleme Hizmeti ile veritabanlarınızı daha güvenli, daha yönetilebilir ve daha sürdürülebilir hale getirebilirsiniz. Kritik projeleriniz için yedekleme planınızı bugünden oluşturmak, olası kesintilerde en değerli avantajınız olacaktır.